काश्मीरमध्ये चार स्पष्ट ऋतू आहेत, आणि प्रत्येक ऋतू खोऱ्याचे रूप बदलतो. वसंत (मार्च–मे) बदामाचा बहर आणि ट्युलिप गार्डन आणतो; उन्हाळा (जून–ऑगस्ट) श्रीनगरमध्ये उबदार आणि पर्वतांत परिपूर्ण असतो; शरद (सप्टेंबर–नोव्हेंबर) प्रसन्न आणि सोनेरी; हिवाळा (डिसेंबर–फेब्रुवारी) थंड आणि बर्फाळ, गुलमर्गमध्ये स्कीइंगसह.
कोणताही ऋतू वाईट नाही — फक्त वेगवेगळ्या प्रकारच्या सहली. सर्वात लोकप्रिय काळ म्हणजे एप्रिल ते जून आणि हिवाळी सुट्ट्या; सर्वात सुंदर, अनेक स्थानिक सांगतील, तो शरद.
महिन्यागणिक
| महिना | हवामान (श्रीनगर) | गर्दी | वैशिष्ट्ये |
|---|---|---|---|
| जानेवारी | सर्वात थंड महिना; दव गोठणे, बर्फाची शक्यता | गुलमर्गमध्ये जास्त | स्की हंगामाचा बहर, बर्फाळ श्रीनगर |
| फेब्रुवारी | थंड, बर्फ शक्य | मध्यम | स्कीइंग, हिवाळी क्रीडा स्पर्धा, चिल्लई कलान मागे पडलेला |
| मार्च | गारवा, बर्फ वितळणे, सरी | कमी–मध्यम | बदामवारीत बदामाचा बहर, नवरोज |
| एप्रिल | सुखद दिवस, थंड रात्री, पावसाच्या सरी | जास्त | ट्युलिप गार्डन, वसंताचा बहर, ताजी हिरवाई |
| मे | सुखद आणि उबदार | खूप जास्त | उद्याने पूर्ण बहरात, कुरणे खुली होऊ लागतात |
| जून | उबदार दिवस, थंड रात्री | खूप जास्त | सर्वात हिरवी कुरणे, गुलमर्ग आणि सोनमर्गमध्ये बर्फरेषा |
| जुलै | सर्वात उष्ण; अधूनमधून पाऊस | जास्त (अमरनाथ यात्रा) | उंच कुरणे, ट्रेक, दल सरोवरावर कमळे |
| ऑगस्ट | उबदार, थोडा पाऊस | जास्त (अमरनाथ यात्रा) | ग्रेट लेक्स ट्रेकचा हंगाम, कमळफुले |
| सप्टेंबर | निरभ्र आणि ताजेतवाने | मध्यम | स्वच्छ दृश्ये, ट्रेकिंग हंगामाचा शेवट |
| ऑक्टोबर | प्रसन्न दिवस, थंड रात्री | मध्यम | चिनारांचे रंग बदलू लागतात, सफरचंद काढणी, केशर |
| नोव्हेंबर | थंड, निरभ्र, शिखरांवर पहिला बर्फ | कमी | सोनेरी चिनार, पांपोरमध्ये केशराची फुले |
| डिसेंबर | थंड; बर्फ सुरू | नववर्षाला जास्त | पहिला बर्फ, 21 डिसेंबरपासून चिल्लई कलान सुरू |
वसंत (मार्च ते मे): बहर आणि ट्युलिप
खोरे मार्चमध्ये जागे होते, जेव्हा जुन्या शहरातील बदामवारीत बदामाच्या झाडांना बहर येतो. मार्चच्या शेवटच्या आठवड्यापासून एप्रिलअखेरपर्यंत ट्युलिप गार्डन फुललेले असते, आणि मेमध्ये मुघल उद्याने पूर्ण बहरात असतात. दिवस सुखद आणि रात्री थंड; सरी नेहमीच्या. गुलमर्ग आणि सोनमर्गमध्ये उंचावर बर्फ अजून टिकून असतो, जे मैदानी भागातील पर्यटकांसाठी मोठे आकर्षण. एप्रिल आणि मे हे सर्वात गर्दीच्या महिन्यांपैकी — आधीच बुक करा.
उन्हाळा (जून ते ऑगस्ट): कुरणे आणि पर्वत
हा पर्वतांचा हंगाम. गुलमर्ग, पहलगाम आणि सोनमर्ग हिरवेगार आणि फुलांनी भरलेले, झोजिलासारख्या उंच खिंडी खुल्या, आणि काश्मीर ग्रेट लेक्ससारखे ट्रेक साधारण जुलै ते सप्टेंबर चालतात. दुपारी श्रीनगर उष्ण होऊ शकते, आणि जुलै-ऑगस्टमध्ये दल सरोवरावर कमळे फुलतात. अमरनाथ यात्रा (सहसा जुलै–ऑगस्ट) पहलगाम आणि सोनमर्ग/बालतालमध्ये यात्रेकरूंची मोठी संख्या आणि कडक सुरक्षा घेऊन येते — रस्ता प्रवास आणि मुक्कामाचे नियोजन त्यानुसार करा.
शरद (सप्टेंबर ते नोव्हेंबर): सोने आणि केशर
अनेकांच्या मते हा सर्वात सुंदर ऋतू. हवा कोरडी आणि स्वच्छ, निळ्या आकाशासमोर शिखरे सुस्पष्ट, आणि ऑक्टोबरअखेरपासून श्रीनगरच्या उद्यानांत चिनार तांबूस, लाल आणि सोनेरी होतात. दक्षिण काश्मीरच्या बागांत सफरचंद काढली जातात, आणि पांपोरची केशरफुले ऑक्टोबरअखेर ते नोव्हेंबरमध्ये काही आठवडे फुलतात. रात्री थंड होतात — उबदार कपडे ठेवा.
हिवाळा (डिसेंबर ते फेब्रुवारी): बर्फ आणि स्कीइंग
हिवाळा थंड असतो, आणि सर्वात कडक 40 दिवस, चिल्लई कलान, 21 डिसेंबर ते 31 जानेवारी असतात. श्रीनगरमध्ये हिमवर्षाव आणि गोठवणाऱ्या रात्री होऊ शकतात, आणि काश्मिरी लोक फेरन अंगरखा आणि कांगडी शेगडीने स्वतःला उबदार ठेवतात. गुलमर्ग साधारण डिसेंबर ते मार्च स्की रिसॉर्ट बनते, सर्वोत्तम बर्फ सहसा जानेवारी आणि फेब्रुवारीत. काही रस्ते आणि उंच भाग बंद होतात, धुके किंवा बर्फामुळे विमाने उशिरा होऊ शकतात, आणि जम्मू–श्रीनगर महामार्ग कधीकधी बंद होतो — नियोजन लवचिक ठेवा.
सण आणि गर्दीच्या तारखा
- ट्युलिप महोत्सव (एप्रिल) — श्रीनगरची हॉटेल्स पटकन भरतात.
- ईद-उल-फित्र आणि ईद-उल-अझहा (तारखा चांद्र पंचांगानुसार) — सणाचे वातावरण, काही व्यवहार बंद.
- अमरनाथ यात्रा (सहसा जुलै–ऑगस्ट) — पहलगाम आणि बालताल मार्गांवर प्रचंड वाहतूक आणि सुरक्षा.
- खीर भवानी मेळा, तुलमुल्ला (मेअखेर किंवा जून) — काश्मिरी पंडितांचा महत्त्वाचा सण.
- नाताळ–नववर्ष — गुलमर्गमध्ये हंगामाचा बहर; महिनोन्महिने आधी बुक करा.

